Developed in conjunction with Ext-Joom.com

Pałacyk i park - Opis obiektu

Zamieszczone tu materiały zostały sporządzone na podstawie opracowania mgr inż. Anny Obrębskiej: "WYTYCZNE KONSERWATORSKIE" (Lublin, marzec 1977 r.)
Image
ImageImage

OPIS OBIEKTU

Dawny zespół dworsko-parkowy posiadał kształt zbliżony do prostokąta przylegającego krótszym bokiem do drogi prowadzącej przez wieś. Północną jego część zajmowały zabudowania gospodarcze. W tym niektóre zachowane do chwili obecnej. Południową część zajmowały sad i warzywnik. Zespół parkowy zajmował część środkową i w ogólnych zarysach przypominał kwadrat o bokach zorientowanych zgodnie z głównymi stronami świata. Jest on oddalony od drogi przez wieś około 250m. Przecina go w pobliżu zachodniej granicy droga biegnąca niemal zgodnie z kierunkiem południka, przechodząca ku południowi w aleję lipową dł. Ok. 700m kończącą się przy kompleksie leśnym, przy którym w grupie brzóz znajduje się krzyż z napisem "Stanisław i Zofia" ufundowany przez małżonków tych imion - Wesslów około 1900 r. Ku północy, poza bramą parkową wysadzana kasztanowcem dobija ona pod kątem prostym do drogi przez wieś.

Image

Staw z wyspą w zachodniej częścizespołu parkowego. Fot. A. Obrębska (1977r.)
W ostatnich latach droga ta została wygrodzona i uznana za publiczną a tym samym oddzielony został od zespołu około 100-metrowy pas terenu z dwoma stawami (jeden z wyspą). Od północy granica zespołu biegnie początkowo wzdłuż kanału a dalej drogą gruntową, gdyż kanał załamując się dwukrotnie pod kątemprostym biegnie równolegle do niej a odcięty w ten sposób prostokątny teren zajmował warzywnik i kwaterę owocowych drzew jak morele, brzoskwinie. Tu znajduje się również oranżeria murowana.
Granicę parku wyznacza od tej właśnie strony kanał, do którego ujście miały stawy kaskadowe. Od wschodu i południa granica parku pokrywa się z granicą zespołu. Od zachodu granica niegdyś biegła po drodze gruntowej. Między nią a aleją dojazdową znajdowały się dwa stawy: południowy - z wyspą o gł. Do 10m, na której kopiec z różnej wielkości kamieni narzutowych z wmurowaną płaskorzeźbą św. Franciszka z Asyżu.

Image

Oranżeria poza północną częścią parku. Fot. A. Obrębska (1977r.)

W XVIII-wiecznym założeniu dworek modrzewiowy położony był centralnie miejscu gdzie teren opadał na południe, zachód i północ. Był to budynek wybudowany na rzucie kwadratu o wymiarach około 20x20m., w stylu barokowym. Obudowany z trzech (wg M.Kurzątkowskiego) stron gankami wspartymi na kolumnach, pokryty czterospadowym dachem z lucarnami.
Przed jego zachodnią elewację prowadził od bramy wjazdowej podjazd z gazonem owalnym na środku. Z ganku w tejże elewacji widać było w perspektywie, poza stawami - sylwetę kościółka Aignera w Żyrzynie.

Image

 

Pałacyk XIX-wieczny - elewacja północna. Fot. A. Obrębska (1977r.)
Dwór obiegała z trzech stron kilkumetrowej szerokości aleja odcinając przy ścianach wąskie trawniki, na których rosły róże pienne, pnącza okrywające ściany i prawdopodobnie forsycja. Otaczały go wiekowe lipy i wierzby płaczące. Od strony wschodniej spod dworu wybiegała łukiem aleja i grobla między stawami, obok zachowanego szpaleru jesionowego prowadziła do stajni cugowej położonej poza parkiem, na południe od stawu z wyspą.
Ogród pomyślany był w swym pierwotnym założeniem jako tarasowy, przy czym dwór zajmował taras nawyższy. Od północy, krawędź tarasu jest i obecnie dobrze widoczna w terenie. Na osi elewacji znajduje się półkolisty utwórterenowy - punkt widokowy, tworzący altanę obsadzoną porzeczką alpejską i lilakami. Rośnie tu potężny klon. Z niej schody, mocno ostatnich latach zniszczone prowadzą na taras niższy, związany z kanałem, wyznaczającym granicę parku. Przed schodami ścieżka obiegała okrągły gazon i zdążała ku leżącej na stoku za kanałem oranżerii. Taras niższy obsadzony jest drzewami na kształt drzewostany naturalnego.

Image


Aleja lipowa na południe od parku. Widoczny krzyż z napisem "Stanisław i Zofia". Fot. A. Obrębska (1977r.)

Na osi wschodniej elewacji odległa od niej około 60m znajduje się niewielka sadzawka a poniżej na stoku schodzącym ku północy - dwa stawy kaskadowe. Po obydwu ich stronach w kierunku N-S czytelne są groble wysadzane drzewami, równolegle do których już przy granicy wschodniej, biegnie alej grabowa zaczynająca się na południu rosnącym w niewielkim kopcu dębem szypułkowym a na północy dobijająca do w/wspomnianego kanału. Przy tejże alei na krawędzi tarasu, usypany sztucznie , znajduje się kopiec z którego widok zarówno ku północy na stawy kaskadowe i kanały, na południe ku dwóm stawom i sadom, ku zachodowi - na dwór. Niemalże wszystkie elementy kompozycyjne rozmieszczone są w terenie regularnie, doskonale harmonizując z głównym elementem jakim był dwór modrzewiowy.

Image

Dworek modrzewiowy - elewacja frontowa w lecie 1961 roku.
W połowie XIX w. na południe od gazonu, nad stawem, w odległości około 20m od poł.-zachodniego narożnika dworu wybudowano nowy dwór, murowany, parterowy. Nie zmieniono wówczas kompozycji założenia, zaniedbano natomiast stary malowniczy budynek. Nowy budynek nie wiązał się z żadną z dawnych osi widokowych, chociaż obsługiwały go te same aleje dojazdowe. Z wejścia frontowego widoczna jest o wiele gorzej oranżeria a altana z zejściem po schodach ku kanałowi znalazła się poza jego osią widokową w tym kierunku. Dwór otrzymał w części zachodniej piętro około lat 20-tych. Park pozostał jednakże w niezmienionym układzie. Zachowały się na wet n niektóre drzewa z XVIII wiecznych nasadzeń: lipy, jesiony, niektóre graby, dęby. Większość zachowanych obecnie drzew stanowi dosadzenia XIX-wieczne a także najnowsze.
W żadnym z źródeł nie natrafiono na opis parku, a szczególnie jego wystroju w XVIII w. Brak również informacji o wyglądzie i rozmieszczeniu kwietników w XIX-XX w. Brak przekazów ikonograficznych utrudnia sprawdzenie rzetelności przekazów d.pracowników dworskich.

Do wakacji pozostało:

Time left:
1 1
2 2
3 3
Days
1 1
1 1
Hours
5 5
3 3
Minutes
1 1
0 0
Seconds



Ta strona używa Cookies. Przeczytaj naszą politykę prywatności. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami przeglądarki.